နာမည္ႀကီး အမ်ဳိးသမီး ကြန္ျပဴတာ သိပၸံပညာရွင္မ်ား
အဂၢ
သမီးတို႔ကို ထူးခၽြန္ထက္ျမက္လိုစိတ္ ပြားမ်ားလာေစမယ့္ နည္းေတြထဲမွာ ေအာင္ျမင္သြားခဲ့တဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြရဲ့ အေၾကာင္းကို ေျပာျပျခင္းကလည္း အဓိကက်တဲ့ စိတ္အားသတၱိ အားတိုးေဆးတခုပဲလို႔ ယူဆတယ္။ သူမ်ားမေကာင္းေၾကာင္းေတြအစား သူမ်ားေကာင္းေၾကာင္းေတြကို ေလ့လာႏွလံုးသြင္းတာက ႀကီးျမင့္ေရးလမ္းစဘဲေပါ့၊ ဟုတ္ဘူးလား။
ဦးဦးကေတာ့ ကြန္ျပဴတာအိုင္တီကိစၥေတြကို ေရးေနရသူျဖစ္ေတာ့ ကြန္ျပဴတာေလာကက ကမၻာေက်ာ္ အမ်ဳိးသမီး ကြန္ျပဴတာသိပၸံပညာရွင္ ေတြအေၾကာင္းကို ေျပာျပမယ္ေနာ္။
တကယ္တာ့ ကြန္ျပဴတာနဲ ့ပတ္သက္တဲ့ Charles Babbage စာအုပ္ကို ကြန္ျပဴတာမေပၚခင္ျဖစ္တဲ့ ၁၈ ရာစုကတည္းက ေအာ့ဂတ္စတာ အဒါခင္း (Augusta Ada King) ဆုိတဲ့ အဂၤလိပ္ အမ်ိဳးသမီး စာေရးဆရာမတဦးက ေရးသားျပဳစုခဲ့တာပါတဲ့။ သူမက သံုးသပ္ေရးစက္ (Analytical engine) လို႔ အမည္ေပးခဲ့တဲ့ စက္ရဲ့ အလုပ္လုပ္ပံုလုပ္နည္း ပညာေတြဟာ ကမၻာ့အေစာဆံုး သခ်ၤာနည္းက် ကြန္ျပဴတာ သိပၸံပညာက်မ္းတေစာင္ျဖစ္ၿပီး 
သူမကိုေတာ့ ကမၻာ့အေစာဆံုး ကြန္ျပဴတာပရိုဂမ္မာ (Computer programmer) အျဖစ္ ၁၉၈၀ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ ၁၀ ရက္မွာ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ ကာကြယ္ေရးဌာနက အသိအမွတ္ျပဳခဲ့ပါတယ္။ နားလည္ရလြယ္ေအာင္ ေျပာရရင္ေတာ့ သူမဟာ ဒီေန႔သံုးေနတဲ့ ကြန္ျပဴတာနဲ ့ Software အားလံုးကို ကမၻာေပၚမွာ ဒါေတြ တခုမွ မရွိေသးတဲ့့ အခ်ိန္က ဒါေတြ ရွိလာေအာင္ စတင္ ဖန္တီးခဲ့သူပါဘဲ။ ၿပီးခဲ့တဲ့လက အထာမ်ဳိးနဲ႔ ေျပာရရင္ေတာ့ သူမဟာ ကမၻာသူ ကမၻာသားေတြအတြက္ ကြန္ျပဴတာ ဖန္ဆင္းေပးခဲ့တဲ့ နတ္မင္းႀကီး တပါးေပါ့။ ဟုတ္တယ္ဟုတ္။
အဒါခင္းလိုဘဲ ကြန္ျပဴတာသိပၸံပညာကို ထူးခၽြန္ၾကတဲ့ အမ်ဳိးသမီး ပညာရွင္ေတြ ေခတ္အဆက္ဆက္မွာ ရွိခဲ့ပါတယ္။ သူတို႔ထဲက တခ်ဳိ႕ အေၾကာင္းကို ဦးဦး လွန္ေလွာရွာေဖြ တင္ျပမယ္ေနာ္။
မဂ္ဝွစ္မန္း (Meg Whitman) ဆိုတဲ့အမ်ဳိးသမီးဟာ အီးေဘး (eBay) လို႔ေခၚတဲ့ အင္တာနက္ေပၚက ေလလံလုပ္ငန္း ကုမၺဏီႀကီးရဲ့ အျမင့္ဆံုး အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴးမ်ား အရာရွိခ်ဳပ္ (Chief Executive Officer, CEO) တဦး ျဖစ္ခဲ့တယ္။ သူမဟာ ၁၉၉၈ ခုႏွစ္မွာ အမႈထမ္း ၁၀၀ ခန္႔ရွိခဲ့တဲ့ အီးေဘးကုမၸဏီကို အမႈထမ္း ၉၀၀၀ ေက်ာ္အထိ ကမၻာတလႊား တိုးပြားလာေစသူျဖစ္တယ္။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ Fortune magazine ႀကီးက သူမကို ၂၀၀၄ ခုႏွစ္အတြင္း တန္ခိုးအထြားဆံုး လုပ္ငန္းရွင္တဦးအျဖစ္ မွတ္ေက်ာက္တင္ခဲ့တယ္။
ကားလီဖီယုိရီနာ (Carly Fiorina) ဆိုတဲ့ အမ်ိဳးသမီးဟာ ၁၉၉၉ခုႏွစ္ ကေန ၂၀၀၅ ၾကားမွာ Hewlett-Packard (HP) လို႔ သမီးတို႔ ၾကားဖူးနားဝရွိတဲ့ ကြန္ျပဴတာဆိုင္ရာ ကုန္ပစၥည္း ထုတ္လုပ္ေရး ကုမၸဏီႀကီးရဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴးမ်ား အရာရွိခ်ဳပ္ (Chief Executive Officer, CEO) တဦး ျဖစ္ခဲ့တယ္။ Fortune magazine ႀကီးက သူမကို 1998-2003 ခုႏွစ္အတြင္း ၾသဇာတကၠိမအႀကီးဆံုး လုပ္ငန္းရွင္တဦးအျဖစ္ မွတ္ေက်ာက္တင္ခဲ့တယ္။
ရွဖီဂိုးလ္ဝတ္စာ (Shifi Goldwasser) - သူမဟာ ကြန္ျပဴတာသီအိုရီ သိပၸံပညာရွင္ျဖစ္ၿပီး European Association for Theoretical Computer Science (EATCS) အဖြဲ ့ႀကီးက ခ်ီးျမွင့္တဲ့ Godel Prize ဆုႀကီးကို ၂ ႀကိမ္ ရရွိခဲ့ရေလာက္ေအာင္ အင္မတန္ ထူးခၽြန္သူျဖစ္တယ္။ သူမဟာ မက္စခ်ဴးဆက္ စက္မႈတကၠသိုလ္က လွ်ပ္စစ္အင္ဂ်င္နီယာနဲ႔ ကြန္ျပဴတာ သိပၸံပါရဂူႀကီးျဖစ္တယ္။ သူမဟာ ကြန္ျပဴတာသံုး သီအိုရီအသစ္အသစ္ေတြကို ဆက္လက္သုေတသနျပဳ စမ္းသပ္ထုတ္လုပ္ ျဖန္႔ခ်ိေနဆဲ ျဖစ္တယ္။
အနိတာေဘာ္ဂ္ (Anita Borg) ကေတာ့ ၁၉၉၇ ခုႏွစ္က အမ်ဳိးသမီးနည္းပညာ တကၠသိုလ္ (Institute for Women and Technology, IWT) ကို ထူေထာင္အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သူ ျဖစ္တယ္။ သူမရဲ့ လုပ္ငန္းကို Xerox ကုမၺဏီႀကီးက ေထာက္ပံ့အားေပးခဲ့တယ္။ သူမ IWT ရဲ့ ဦးတည္ခ်က္ (၃) ခုကေတာ့
၁) နည္းပညာမတတ္တဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြကို တိုးတက္ေရး လမ္းေၾကာင္းေပၚတင္ေရး
၂) အမ်ဳိးသမီး သိပၸံပညာရွင္ တိုးပြားလာေရး
၃) အမ်ဳိးသမီးတို႔ရဲ့ ဒီေျပာင္းလဲမႈအရွိန္ကို စက္မႈလုပ္ငန္းနဲ႔ အစိုးရမွ အဟုန္ျမွင့္ေပးရန္ ကူညီေရးတို႔ ျဖစ္ပါတယ္။
အီဗာတာေဒ့ါစ္ (Eva Tardos) ဟာ 1988 က Fulkerson Prize ဆုကိုရွိခဲ့သူ ဟန္ေဂရီအမ်ဳိးသမီး သိပၸံပါရဂူတဦးျဖစ္တယ္။ ခုေလာေလာဆယ္ အေမရိကန္ျပည္ Cornell University မွာ ကြန္ျပဴတာသိပၸံဌာနရဲ့ ဥကၠဌေရာ တကၠသိုလ္ ပါေမာကၡတဦးအျဖစ္ပါ တာဝန္ယူထားသူျဖစ္တယ္။
ဘားဘရာအိပ္ခ်္လစ္ေကာ့ (Babra H.Liskov) လို႔ေခၚတဲ့ သမီးတို႔ရဲ့ ေဟာဒီဖြားဖြားႀကီးကေတာ့ အေမရိကန္ျပည္ရဲ့ ကြန္ျပဴတာသိပၸံ ပါရဂူဘြဲ႔ကို ၁၉၆၈ ခုႏွစ္က ဆြတ္ခူးခဲ့တဲ့ ပထမဆံုး အမ်ဳိးသမီးပါဘဲ။
ဖရန္႔စ္အီးအလန္ (Frence E.Allen) ဟာ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္က Association for Computing Machinery, AMT ရဲ့ AM Turning ဆုႀကီးကို ခ်ီးျမွင့္ခံခဲ့ရသူ ပထမဆံုး အမ်ဳိးသမီး ကြန္ျပဴတာသိပၸံပညာရွင္ ျဖစ္တယ္။ ဒီဆုႀကီးဟာ သမီးတို႔ ၾကားဖူးတဲ့ ႏိုဘယ္ဆုႀကီးနဲ႔ အဆင့္အတန္း အတူတူပါဘဲ။ သူမဟာ IBM ကြန္ျပဴတာလုပ္ငန္းႀကီးရဲ့ အဓိကက်တဲ့ ပညာရွင္တဦး ျဖစ္ခဲ့တယ္။ သူမကို နယူးေယာက္ၿမိဳ႕ေတာ္မွာ ၁၉၃၂ ခုႏွစ္က ေမြးဖြားခဲ့တာ ဆိုေတာ့ ခုဆို ဖြားဖြားႀကီး ျဖစ္ေနၿပီေပါ့ေနာ္။
အန္နာရွနီဒါ (Erna Schneder) ဟာ အေမရိကန္ကို စစ္ႏိုင္ေစခဲ့တဲ့ အဏုျမဴဗံုး တည္ထြင္သူ အိုင္စတိုင္းလိုဘဲ ဒုတိယကမၻာစစ္ ကာလတုန္းက အေမရိကန္ရဲ့ တည္ထြင္ပါရဂူတဦးလို႔ ဦးဦး တင္စားလိုက္ခ်င္တယ္။ စစ္ေရးစစ္ရာဆိုတာက ဆက္သြယ္ေရးစနစ္ ပိုေကာင္းတဲ့ဘက္ကို အသာစီးရေစတယ္။ သူမဟာ အေမရိကန္တပ္မေတာ္ ဆက္သြယ္ေရးအတြက္ ကြန္ျပဴတာ စြစ္ခ်င္ တယ္လီဖုန္း ဆက္သြယ္ေရးစနစ္ (Computerized switching system for telephone traffic) ကို တီထြင္ခဲ့တဲ့အတြက္ ဆက္သြယ္ေရးပိုင္းမွာ ဘယ္စစ္ၿပိဳင္ႏိုင္ငံကမွ အေမရိကန္ကို ယွဥ္မရျဖစ္ခဲ့တယ္။ ဒီေန႔ သမီးတို႔ သံုးေနတဲ့ တယ္လီဖုန္းေတြဟာ အန္နာရဲ့ ကြန္ျပဴတာ တယ္လီဖုန္းဆက္သြယ္ေရးစနစ္ကို အေျခခံထားတာ ျဖစ္တယ္။ ဦးဦးမွတ္မိေသးတယ္ ဦးဦးတို႔ ငယ္ငယ္က ျမန္မာျပည္မွာ တယ္လီဖုန္းဆက္ရင္ တယ္လီဖုန္းရံုးက လူတေယာက္နဲ႔ ဘယ္နံပါတ္ကို ဆက္ခ်င္ပါသလဲဆိုတာ အရင္ေျပာရတယ္။ သူက တယ္လီဖုန္းဆိုင္ရာ နံပါတ္ကို ဂ်က္ထိုးဆက္သြယ္ေပးတယ္။ သူ႔ကို Exchange လို႔ ေခၚတယ္ေလ။ ခုဆိုရင္ သမီးဆက္ခ်င္တဲ့လူရဲ့ ဖုန္းနံပါတ္ကို သမီးဘာသာသမီး တိုက္ရိုက္ ဆက္လို႔ရတယ္မဟုတ္လား။ ေအး..အဲဒါ ဖြားဖြား အန္နာရဲ့ ေက်းဇူးဘဲေလ။
ဂ်င္းအီးစမက္ (Jean E.Sammet,1928) ဟာ (Association for Computing Machinery, AMT) မွာ ၁၉၇၄ ကေန ၁၉၇၆ ခုႏွစ္အထိ ဥကၠဌလုပ္ခဲ့တယ္။ FORMAC programming language ကို ၁၉၆၂ ခုႏွစ္မွာ တည္ထြင္ခဲ့သူျဖစ္တယ္။ သူမဟာ IBM ကြန္ျပဴတာလုပ္ငန္းႀကီးမွာ ၂၇ ႏွစ္တိုင္တိုင္ ေရွ႕ေဆာင္ေရွ႕ရြက္ ပါ၀င္လုပ္ကိုင္ခဲ့သူျဖစ္တယ္။ သူမဟာ ၁၉၈၉ မွာ Lovelace Award Recipient, ဆု၊ ၁၉၉၄ မွာ Fellow of the Association for Computing Machinery ဆု၊ ၁၉၉၇ မွာ SIGPLAN Distinguished Service Award ဆု နဲ ့ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္မွာ Computer Pioneer Award Recipient (IEEE Computer Society) ဆုႀကီးေတြကို ခ်ီးျမွင့္ျခင္း ခံခဲ့ရသူျဖစ္တယ္ေလ သမီးေရ.. ဒီလိုေတာ္တဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြကို သမီးတို႔ အားက်အတုယူၾကေပါ့ေနာ္။
အက္ဒလီဂိုးလ္စတင္း (Adele Goldstine) ကေတာ့ သမီးတို႔ ဒီေန႔သံုးေနတဲ့ ဒီဂ်စ္တယ္ကြန္ျပဴတာကို တီထြင္ဖန္တီးတဲ့ သိပၸံပညာရွင္ ျဖစ္တယ္။ သူမဟာ ကမၻာေက်ာ္ အမ်ဳိးသမီးကြန္ျပဴတာရွင္ ၆ ဦးကို သင္ၾကားေမြးထုတ္ခဲ့သူလည္း ျဖစ္တယ္။ သူမရဲ့ တပည့္ေက်ာ္ ၆ ေယ
ာက္နဲ႔အတူ ဒီေန႔အသံုးျပဳေနတဲ့ Electronic Numerical Integrator And Computer, ENICA လို႔ေခၚတဲ့ ေခတ္မွီကြန္ျပဴတာ နည္းစနစ္ကို တည္ထြင္ခဲ့ၾကတယ္။ ဒီလိုဆိုေတာ့ သူမတို႔ ေခတ္မတိုင္မီက ကြန္ျပဴတာေတြဟာ အနာေလာ့ (Analog) လွ်ပ္စစ္လိုင္းသံုး ကြန္ျပဴတာေတြသာ ျဖစ္မွာေပါ့ေနာ္။ သမီးတို႔ ေနာက္ပိုင္း အားတဲ့အခါ ကြန္ျပဴတာပညာမွာ ေျပာေျပာေနတဲ့ Analog နဲ ့Digital ဟာ ဘာေတြလဲဆိုတာကို ရွာေဖြေလ့လာ သိထားၾကေနာ္။
ဂေရ့စ္ေမာ္ေရးေဟာ့ပါ (Grace Murray Hopper) ဟာ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္တရာေက်ာ္က အေမရိကန္ ကြန္ျပဴတာ သိပၸံပညာရွင္တဦးအျဖစ္ေရာ အေမရိကန္ေရတပ္ အရာရွိတဦးအျဖစ္ပါ နာမည္ေက်ာ္ၾကားခဲ့သူျဖစ္တယ္။ သူမဟာ ကြန္ျပဴတာ ပရိုဂရမ္ေတြကိုလုပ္တဲ့ ကြန္ျပဴတာ ဘာသာစကား အစီအစဥ္ကို ပထမဆံုး ထုတ္လုပ္အသံုးခ်ခဲ့သူျဖစ္တယ္။
အမွန္က ေျပာစမွတ္ျပဳရတဲ့သမိုင္းဝင္ သိပၸံပညာရွင္ အမ်ဳိးသမီးေတြ အမ်ားႀကီးရိွေသးတယ္။ ဒီေန႔ေတာ့ ဒီေလာက္ဘဲသမီးေရ။ ဦးဦး ဒီေန႔မနက္ ယဥ္ေမာင္းလိုင္စင္သြားေျဖရမွာမို ့ ေလာေနတယ္ေလ။ တကယ္ အခ်ိန္ပိုေနေသးရင္ေတာ့ ထံုးစံအတိုင္း ႏိုင္ငံေရး ရင္ကြဲနာက် ဖန္တရာေတ ေတးသီခ်င္းေလးေတြကို အဆံုးမွာ ညည္းျပလိုက္ဦးမွာပါ။
ေရွ႕ပတ္ေတြ ့ၾကဦးမယ္ေလ.
ဦးဦး အဂၢ
ဦးဦးကေတာ့ ကြန္ျပဴတာအိုင္တီကိစၥေတြကို ေရးေနရသူျဖစ္ေတာ့ ကြန္ျပဴတာေလာကက ကမၻာေက်ာ္ အမ်ဳိးသမီး ကြန္ျပဴတာသိပၸံပညာရွင္ ေတြအေၾကာင္းကို ေျပာျပမယ္ေနာ္။
သူမကိုေတာ့ ကမၻာ့အေစာဆံုး ကြန္ျပဴတာပရိုဂမ္မာ (Computer programmer) အျဖစ္ ၁၉၈၀ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ ၁၀ ရက္မွာ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ ကာကြယ္ေရးဌာနက အသိအမွတ္ျပဳခဲ့ပါတယ္။ နားလည္ရလြယ္ေအာင္ ေျပာရရင္ေတာ့ သူမဟာ ဒီေန႔သံုးေနတဲ့ ကြန္ျပဴတာနဲ ့ Software အားလံုးကို ကမၻာေပၚမွာ ဒါေတြ တခုမွ မရွိေသးတဲ့့ အခ်ိန္က ဒါေတြ ရွိလာေအာင္ စတင္ ဖန္တီးခဲ့သူပါဘဲ။ ၿပီးခဲ့တဲ့လက အထာမ်ဳိးနဲ႔ ေျပာရရင္ေတာ့ သူမဟာ ကမၻာသူ ကမၻာသားေတြအတြက္ ကြန္ျပဴတာ ဖန္ဆင္းေပးခဲ့တဲ့ နတ္မင္းႀကီး တပါးေပါ့။ ဟုတ္တယ္ဟုတ္။အဒါခင္းလိုဘဲ ကြန္ျပဴတာသိပၸံပညာကို ထူးခၽြန္ၾကတဲ့ အမ်ဳိးသမီး ပညာရွင္ေတြ ေခတ္အဆက္ဆက္မွာ ရွိခဲ့ပါတယ္။ သူတို႔ထဲက တခ်ဳိ႕ အေၾကာင္းကို ဦးဦး လွန္ေလွာရွာေဖြ တင္ျပမယ္ေနာ္။
မဂ္ဝွစ္မန္း (Meg Whitman) ဆိုတဲ့အမ်ဳိးသမီးဟာ အီးေဘး (eBay) လို႔ေခၚတဲ့ အင္တာနက္ေပၚက ေလလံလုပ္ငန္း ကုမၺဏီႀကီးရဲ့ အျမင့္ဆံုး အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴးမ်ား အရာရွိခ်ဳပ္ (Chief Executive Officer, CEO) တဦး ျဖစ္ခဲ့တယ္။ သူမဟာ ၁၉၉၈ ခုႏွစ္မွာ အမႈထမ္း ၁၀၀ ခန္႔ရွိခဲ့တဲ့ အီးေဘးကုမၸဏီကို အမႈထမ္း ၉၀၀၀ ေက်ာ္အထိ ကမၻာတလႊား တိုးပြားလာေစသူျဖစ္တယ္။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ Fortune magazine ႀကီးက သူမကို ၂၀၀၄ ခုႏွစ္အတြင္း တန္ခိုးအထြားဆံုး လုပ္ငန္းရွင္တဦးအျဖစ္ မွတ္ေက်ာက္တင္ခဲ့တယ္။
ကားလီဖီယုိရီနာ (Carly Fiorina) ဆိုတဲ့ အမ်ိဳးသမီးဟာ ၁၉၉၉ခုႏွစ္ ကေန ၂၀၀၅ ၾကားမွာ Hewlett-Packard (HP) လို႔ သမီးတို႔ ၾကားဖူးနားဝရွိတဲ့ ကြန္ျပဴတာဆိုင္ရာ ကုန္ပစၥည္း ထုတ္လုပ္ေရး ကုမၸဏီႀကီးရဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴးမ်ား အရာရွိခ်ဳပ္ (Chief Executive Officer, CEO) တဦး ျဖစ္ခဲ့တယ္။ Fortune magazine ႀကီးက သူမကို 1998-2003 ခုႏွစ္အတြင္း ၾသဇာတကၠိမအႀကီးဆံုး လုပ္ငန္းရွင္တဦးအျဖစ္ မွတ္ေက်ာက္တင္ခဲ့တယ္။
ရွဖီဂိုးလ္ဝတ္စာ (Shifi Goldwasser) - သူမဟာ ကြန္ျပဴတာသီအိုရီ သိပၸံပညာရွင္ျဖစ္ၿပီး European Association for Theoretical Computer Science (EATCS) အဖြဲ ့ႀကီးက ခ်ီးျမွင့္တဲ့ Godel Prize ဆုႀကီးကို ၂ ႀကိမ္ ရရွိခဲ့ရေလာက္ေအာင္ အင္မတန္ ထူးခၽြန္သူျဖစ္တယ္။ သူမဟာ မက္စခ်ဴးဆက္ စက္မႈတကၠသိုလ္က လွ်ပ္စစ္အင္ဂ်င္နီယာနဲ႔ ကြန္ျပဴတာ သိပၸံပါရဂူႀကီးျဖစ္တယ္။ သူမဟာ ကြန္ျပဴတာသံုး သီအိုရီအသစ္အသစ္ေတြကို ဆက္လက္သုေတသနျပဳ စမ္းသပ္ထုတ္လုပ္ ျဖန္႔ခ်ိေနဆဲ ျဖစ္တယ္။
အနိတာေဘာ္ဂ္ (Anita Borg) ကေတာ့ ၁၉၉၇ ခုႏွစ္က အမ်ဳိးသမီးနည္းပညာ တကၠသိုလ္ (Institute for Women and Technology, IWT) ကို ထူေထာင္အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သူ ျဖစ္တယ္။ သူမရဲ့ လုပ္ငန္းကို Xerox ကုမၺဏီႀကီးက ေထာက္ပံ့အားေပးခဲ့တယ္။ သူမ IWT ရဲ့ ဦးတည္ခ်က္ (၃) ခုကေတာ့၁) နည္းပညာမတတ္တဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြကို တိုးတက္ေရး လမ္းေၾကာင္းေပၚတင္ေရး
၂) အမ်ဳိးသမီး သိပၸံပညာရွင္ တိုးပြားလာေရး
၃) အမ်ဳိးသမီးတို႔ရဲ့ ဒီေျပာင္းလဲမႈအရွိန္ကို စက္မႈလုပ္ငန္းနဲ႔ အစိုးရမွ အဟုန္ျမွင့္ေပးရန္ ကူညီေရးတို႔ ျဖစ္ပါတယ္။
အီဗာတာေဒ့ါစ္ (Eva Tardos) ဟာ 1988 က Fulkerson Prize ဆုကိုရွိခဲ့သူ ဟန္ေဂရီအမ်ဳိးသမီး သိပၸံပါရဂူတဦးျဖစ္တယ္။ ခုေလာေလာဆယ္ အေမရိကန္ျပည္ Cornell University မွာ ကြန္ျပဴတာသိပၸံဌာနရဲ့ ဥကၠဌေရာ တကၠသိုလ္ ပါေမာကၡတဦးအျဖစ္ပါ တာဝန္ယူထားသူျဖစ္တယ္။
ဘားဘရာအိပ္ခ်္လစ္ေကာ့ (Babra H.Liskov) လို႔ေခၚတဲ့ သမီးတို႔ရဲ့ ေဟာဒီဖြားဖြားႀကီးကေတာ့ အေမရိကန္ျပည္ရဲ့ ကြန္ျပဴတာသိပၸံ ပါရဂူဘြဲ႔ကို ၁၉၆၈ ခုႏွစ္က ဆြတ္ခူးခဲ့တဲ့ ပထမဆံုး အမ်ဳိးသမီးပါဘဲ။
ဖရန္႔စ္အီးအလန္ (Frence E.Allen) ဟာ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္က Association for Computing Machinery, AMT ရဲ့ AM Turning ဆုႀကီးကို ခ်ီးျမွင့္ခံခဲ့ရသူ ပထမဆံုး အမ်ဳိးသမီး ကြန္ျပဴတာသိပၸံပညာရွင္ ျဖစ္တယ္။ ဒီဆုႀကီးဟာ သမီးတို႔ ၾကားဖူးတဲ့ ႏိုဘယ္ဆုႀကီးနဲ႔ အဆင့္အတန္း အတူတူပါဘဲ။ သူမဟာ IBM ကြန္ျပဴတာလုပ္ငန္းႀကီးရဲ့ အဓိကက်တဲ့ ပညာရွင္တဦး ျဖစ္ခဲ့တယ္။ သူမကို နယူးေယာက္ၿမိဳ႕ေတာ္မွာ ၁၉၃၂ ခုႏွစ္က ေမြးဖြားခဲ့တာ ဆိုေတာ့ ခုဆို ဖြားဖြားႀကီး ျဖစ္ေနၿပီေပါ့ေနာ္။
အန္နာရွနီဒါ (Erna Schneder) ဟာ အေမရိကန္ကို စစ္ႏိုင္ေစခဲ့တဲ့ အဏုျမဴဗံုး တည္ထြင္သူ အိုင္စတိုင္းလိုဘဲ ဒုတိယကမၻာစစ္ ကာလတုန္းက အေမရိကန္ရဲ့ တည္ထြင္ပါရဂူတဦးလို႔ ဦးဦး တင္စားလိုက္ခ်င္တယ္။ စစ္ေရးစစ္ရာဆိုတာက ဆက္သြယ္ေရးစနစ္ ပိုေကာင္းတဲ့ဘက္ကို အသာစီးရေစတယ္။ သူမဟာ အေမရိကန္တပ္မေတာ္ ဆက္သြယ္ေရးအတြက္ ကြန္ျပဴတာ စြစ္ခ်င္ တယ္လီဖုန္း ဆက္သြယ္ေရးစနစ္ (Computerized switching system for telephone traffic) ကို တီထြင္ခဲ့တဲ့အတြက္ ဆက္သြယ္ေရးပိုင္းမွာ ဘယ္စစ္ၿပိဳင္ႏိုင္ငံကမွ အေမရိကန္ကို ယွဥ္မရျဖစ္ခဲ့တယ္။ ဒီေန႔ သမီးတို႔ သံုးေနတဲ့ တယ္လီဖုန္းေတြဟာ အန္နာရဲ့ ကြန္ျပဴတာ တယ္လီဖုန္းဆက္သြယ္ေရးစနစ္ကို အေျခခံထားတာ ျဖစ္တယ္။ ဦးဦးမွတ္မိေသးတယ္ ဦးဦးတို႔ ငယ္ငယ္က ျမန္မာျပည္မွာ တယ္လီဖုန္းဆက္ရင္ တယ္လီဖုန္းရံုးက လူတေယာက္နဲ႔ ဘယ္နံပါတ္ကို ဆက္ခ်င္ပါသလဲဆိုတာ အရင္ေျပာရတယ္။ သူက တယ္လီဖုန္းဆိုင္ရာ နံပါတ္ကို ဂ်က္ထိုးဆက္သြယ္ေပးတယ္။ သူ႔ကို Exchange လို႔ ေခၚတယ္ေလ။ ခုဆိုရင္ သမီးဆက္ခ်င္တဲ့လူရဲ့ ဖုန္းနံပါတ္ကို သမီးဘာသာသမီး တိုက္ရိုက္ ဆက္လို႔ရတယ္မဟုတ္လား။ ေအး..အဲဒါ ဖြားဖြား အန္နာရဲ့ ေက်းဇူးဘဲေလ။
ဂ်င္းအီးစမက္ (Jean E.Sammet,1928) ဟာ (Association for Computing Machinery, AMT) မွာ ၁၉၇၄ ကေန ၁၉၇၆ ခုႏွစ္အထိ ဥကၠဌလုပ္ခဲ့တယ္။ FORMAC programming language ကို ၁၉၆၂ ခုႏွစ္မွာ တည္ထြင္ခဲ့သူျဖစ္တယ္။ သူမဟာ IBM ကြန္ျပဴတာလုပ္ငန္းႀကီးမွာ ၂၇ ႏွစ္တိုင္တိုင္ ေရွ႕ေဆာင္ေရွ႕ရြက္ ပါ၀င္လုပ္ကိုင္ခဲ့သူျဖစ္တယ္။ သူမဟာ ၁၉၈၉ မွာ Lovelace Award Recipient, ဆု၊ ၁၉၉၄ မွာ Fellow of the Association for Computing Machinery ဆု၊ ၁၉၉၇ မွာ SIGPLAN Distinguished Service Award ဆု နဲ ့ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္မွာ Computer Pioneer Award Recipient (IEEE Computer Society) ဆုႀကီးေတြကို ခ်ီးျမွင့္ျခင္း ခံခဲ့ရသူျဖစ္တယ္ေလ သမီးေရ.. ဒီလိုေတာ္တဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြကို သမီးတို႔ အားက်အတုယူၾကေပါ့ေနာ္။
အက္ဒလီဂိုးလ္စတင္း (Adele Goldstine) ကေတာ့ သမီးတို႔ ဒီေန႔သံုးေနတဲ့ ဒီဂ်စ္တယ္ကြန္ျပဴတာကို တီထြင္ဖန္တီးတဲ့ သိပၸံပညာရွင္ ျဖစ္တယ္။ သူမဟာ ကမၻာေက်ာ္ အမ်ဳိးသမီးကြန္ျပဴတာရွင္ ၆ ဦးကို သင္ၾကားေမြးထုတ္ခဲ့သူလည္း ျဖစ္တယ္။ သူမရဲ့ တပည့္ေက်ာ္ ၆ ေယ
ာက္နဲ႔အတူ ဒီေန႔အသံုးျပဳေနတဲ့ Electronic Numerical Integrator And Computer, ENICA လို႔ေခၚတဲ့ ေခတ္မွီကြန္ျပဴတာ နည္းစနစ္ကို တည္ထြင္ခဲ့ၾကတယ္။ ဒီလိုဆိုေတာ့ သူမတို႔ ေခတ္မတိုင္မီက ကြန္ျပဴတာေတြဟာ အနာေလာ့ (Analog) လွ်ပ္စစ္လိုင္းသံုး ကြန္ျပဴတာေတြသာ ျဖစ္မွာေပါ့ေနာ္။ သမီးတို႔ ေနာက္ပိုင္း အားတဲ့အခါ ကြန္ျပဴတာပညာမွာ ေျပာေျပာေနတဲ့ Analog နဲ ့Digital ဟာ ဘာေတြလဲဆိုတာကို ရွာေဖြေလ့လာ သိထားၾကေနာ္။ဂေရ့စ္ေမာ္ေရးေဟာ့ပါ (Grace Murray Hopper) ဟာ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္တရာေက်ာ္က အေမရိကန္ ကြန္ျပဴတာ သိပၸံပညာရွင္တဦးအျဖစ္ေရာ အေမရိကန္ေရတပ္ အရာရွိတဦးအျဖစ္ပါ နာမည္ေက်ာ္ၾကားခဲ့သူျဖစ္တယ္။ သူမဟာ ကြန္ျပဴတာ ပရိုဂရမ္ေတြကိုလုပ္တဲ့ ကြန္ျပဴတာ ဘာသာစကား အစီအစဥ္ကို ပထမဆံုး ထုတ္လုပ္အသံုးခ်ခဲ့သူျဖစ္တယ္။
အမွန္က ေျပာစမွတ္ျပဳရတဲ့သမိုင္းဝင္ သိပၸံပညာရွင္ အမ်ဳိးသမီးေတြ အမ်ားႀကီးရိွေသးတယ္။ ဒီေန႔ေတာ့ ဒီေလာက္ဘဲသမီးေရ။ ဦးဦး ဒီေန႔မနက္ ယဥ္ေမာင္းလိုင္စင္သြားေျဖရမွာမို ့ ေလာေနတယ္ေလ။ တကယ္ အခ်ိန္ပိုေနေသးရင္ေတာ့ ထံုးစံအတိုင္း ႏိုင္ငံေရး ရင္ကြဲနာက် ဖန္တရာေတ ေတးသီခ်င္းေလးေတြကို အဆံုးမွာ ညည္းျပလိုက္ဦးမွာပါ။
ေရွ႕ပတ္ေတြ ့ၾကဦးမယ္ေလ.
ဦးဦး အဂၢ