ဓေလ့ထံုးစံမ်ားႏွင့္ က်မ
ေမခင္
(၁)
ဓေလ့ထံုးစံမ်ားသည္ က်မကို တခါတရံ လြန္စြာ စိတ္အေႏွာက္အယွက္ ေပးၿပီး တခ်ိန္ထဲမွာပဲ က်မဘ၀ကို လံုၿခံဳစြာ ေထြးပိုက္ေလသည္။
(၂)
ဤအသိုက္ အ၀န္းထဲသို႔ ဘ၀တစ္ခုလံုး ျမွဳပ္ႏွံေတာ့မယ္လို႔ ေသေသခ်ာခ်ာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ မက်မီပင္ က်မ၀င္ေရာက္ၿပီး ျဖစ္ေနေလသည္။ က်မ အခက္အခဲဆံုး ေက်ာ္ျဖတ္ခဲ့ရသည္ကေတာ့ ေဖေဖရဲ့ "သမီး စိတ္တုိင္းက် ဆံုးျဖတ္ၿပီးရင္ေတာ့ သမီးသေဘာပါပဲ၊ ဒါေပမဲ့ မိသားစု တစ္ခုလံုးအတြက္ သမီးၾကည့္ေစခ်င္တယ္။ ေဆြမ်ဳိးအသိုင္းအ၀ိုင္း မရွိေတာ့ဘူးလို႔ဘဲ သေဘာထားပါ၊ သမီးျဖစ္ခ်င္တဲ့ ဆႏၵ ၿပီးေျမာက္မွ ျပန္လာခဲ့ပါ" ဆိုသည့္ စကားပင္ ျဖစ္ေလသည္။ ပတ္၀န္းက်င္ တစ္ခုလံုးက မာေက်ာေက်ာ ဂၽြတ္ဆပ္ဆပ္လို႔ သတ္မွတ္ခံရတဲ့ က်မ အခုလည္း သူတို႔ စကားကို သူတို႔ အတည္ျပဳႏုိင္ေစခဲ့ပါသည္။
ေဖေဖ ေမွ်ာ္လင့္ၿပီး ဆံုးမစကားထဲက ေရွ႕ေတြ႔ရမယ့္ အခက္အခဲ၊ က်မ ေမွ်ာ္လင့္ထားခဲ့ေသာ အခက္အခဲဆိုတာ ေတာ္ေတာ္ပင္ လြဲခဲ့ပါသည္။ ေမွ်ာ္လင့္ထားသည့္ အခက္အခဲထက္ မေမွ်ာ္မွန္းခဲ့သည့္ အခက္အခဲေတြသာ ျဖတ္ေက်ာ္လာရတဲ့ က်မအတြက္၊ ဒီအခက္အခဲေတြကပဲ က်မအတြက္ တည္ေဆာက္မႈေတြ ျဖစ္ရသလို၊ က်မဘ၀အတြက္လည္း မပ်က္ႏုိင္တဲ့ အင္အားမ်ားသာ ျဖစ္ခဲ့ေလသည္။
အေျခခံ လူ႔အခြင့္အေရး၊ လူမ်ဳိးစု အခြင့္အေရး၊ အမ်ဳိးသမီး အခြင့္အေရး၊ ကေလးအခြင့္အေရး စသည့္ စကားလံုးမ်ားကို ႏွစ္သက္ လိုလားစြာ ရြတ္ဆိုေနၾကသည့္ အသိုင္းအ၀ိုင္းမွာ အေနၾကာသလိုပင္ ကိုယ္ကပင္ လြတ္လပ္မႈကို ျမတ္ႏုိးတတ္သည့္ စိတ္အေျခခံျဖင့္ ရင္ထဲအထိပင္ စူး၀င္ေနမိသည့္ အခ်ိန္မွာပင္ ထိတ္လန္႔ဖြယ္ရာ က်မ ယံုၾကည္သည့္ အခြင့္အေရး (ဆိုၾကပါစို႔ အမ်ဳိးသမီးအခြင့္အေရး) ဟာ အေတာ္ ေ၀းကြာေနေသးေၾကာင္း ေတြ႔လိုက္သည္။ က်မ နားမလည္သည္မွာ လူ၏ အဓိပၸါယ္ ဆိုသည္မွာ အမ်ဳိးသားမ်ား အတြက္သာ သီးသန္႔ ေရးထားၾကသည္လား။ လိင္အရ အားလံုးႏွင့္ သက္ဆိုင္သည္ဟု ဆိုပါလွ်င္ အမ်ဳိးသမီး အခြင့္အေရး အတြက္ေတာင္ သီးသန္႔ ေတာင္းဆိုစရာ လိုမည္မထင္ေပ။ သို႔ေပမယ့္ လူ႔အခြင့္အေရးကို က်ယ္က်ယ္ေလာင္ေလာင္ ေတာင္းဆိုေနသည့္ ပတ္၀န္းက်င္မွာပင္ က်မတို႔အတြက္ လုပ္ေဆာင္စရာေတြ အေတာ္ မ်ားေနေသးေၾကာင္း ေတြ႔လိုက္သည္။ (က်မတို႔မွာ အားႏြဲ႕သူေတြ အေနနဲ႔ အလိုလိုက္ခံေနရရံုနဲ႔ အခြင့္အေရး ရၿပီလို႔ ဆိုႏုိင္ပါသလား။ ဒီအတြက္ပင္ က်မ စိတ္ဓါတ္က်ဆင္းမတတ္ ျဖစ္ခဲ့ရဖူးပါသည္။)
(၃)
က်မသည္ လြယ္လြယ္ႏွင့္ အေလွ်ာ့ေပးတတ္သူေတာ့ မဟုတ္ေပ။ အမွားဟု မိမိကိုယ္တုိင္ မခံယူေသးသမွ် ေနာင္တလည္း ရမည့္သူ ဘယ္ေတာ့မွ ျဖစ္မွာ မဟုတ္တာ ေသခ်ာပါသည္။ လူ႔အခြင့္အေရးဟု က်ယ္က်ယ္ေလာင္ေလာင္ ဟစ္ေၾကြးေနၾကတဲ့ ဒီအသိုင္းအ၀ိုင္းထဲမွာပင္၊ က်မ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္ခံရသည္ဟု အႀကိမ္ႀကိမ္ ခံစားေနရဖူးသည္။ ပါးစပ္ဟရင္ အသံထြက္သည္ဆိုတဲ့ ေလာကအသိုင္းအ၀ိုင္း ၾကားမွာ ပါးစပ္ေတြေၾကာင့္ အလူးအလဲ ခံစားခဲ့ဖူးပါသည္။ က်မက ေျပာခဲ့ဖူးသလိုပါပဲ၊ ကိုယ္မွန္တယ္ ထင္ရာ ကိုယ္လုပ္ေနေတာ့ က်မရဲ့ အေျခအေနေတြက ဓေလ့ထံုးစံေတြရဲ့ အလယ္မွာ ေျပာစရာေတြ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။
ငယ္ရြယ္သူ မိန္းမပ်ဳိအေနနဲ႔ ညဥ့္နက္ သန္းေခါင္ အခ်ိန္ေတြ သံုးၿပီး အလုပ္ေတြ လုပ္ခဲ့ရတာ၊ ေဆြးေႏြးခဲ့ရတာ၊ အားလံုး မိန္းမ ေယာက္်ားမေရြး အတူအိပ္ခဲ့ရတာ၊ ေပါင္းစပ္ၿပီး၊ မေကာင္းတဲ့ အျဖစ္လို႔ အေျပာခံခဲ့ရတာ၊ အေခ်ာင္ရႏိုင္တဲ့ မိန္းကေလးလို႔ စြပ္စြဲခံရတာဟာ မိမိ ဂရုမစိုက္၊ ေျဖရွင္းစရာ ကိစၥလို႔ မထင္ေပမယ့္ ဓေလ့ထံုးစံေတြ ကိစၥေၾကာင့္လို႔ဘဲ မိန္းမအခ်င္းခ်င္းက တီးတိုး တီးတိုး သဖန္းပိုး အလုပ္ခံရတာ အံ့ၾသခဲ့ရတာပဲ၊ မိန္းမတစ္ေယာက္ အဖ်က္ဆီး ခံရသည္ျဖစ္ေစ၊ ဖ်ားေယာင္း သိမ္းသြင္း ခံရသည္ ျဖစ္ေစ၊ အပ်ဳိစင္ဘ၀ မရွိေတာ့တာနဲ႔ လူ႔အသိုင္းအ၀ိုင္းၾကားမွာ သိကၡာရွိစြာ ေနထုိင္ႏုိင္ခြင့္ မရွိေတာ့ဘူးလား။ မိန္းမတစ္ေယာက္အတြက္ ေန၀င္သြားၿပီလား၊ သူ႔ရဲ့ တန္ဖိုး လုပ္အားေရာ ကုန္သြားၿပီလား၊ လူမႈ အသိုင္းအ၀ိုင္းမွာေရာ၊ ဦးေဆာင္ဦးရြက္ တာ၀န္ေတြ မယူႏုိင္ေတာ့ၿပီလား။
က်မသည္ ဒီေမးခြန္းေတြ မ်ားစြာကို အျငင္း၀ါက်ႏွင့္ပင္ အာသာ ေျဖမိတတ္ေလသည္။ တခါတရံ လူအမ်ား၏ ၾကင္နာသနားမႈကလည္း၊ လြန္စြာပင္ ရယ္စရာ ျဖစ္ေနတတ္ပါသည္။ မိမိ ေနထိုင္ လုပ္ကိုင္ပံုႏွင့္ ပတ္သက္၍ သန္႔ရွင္းေသာ စိတ္နဲ႔ပင္ အမ်ားက မဟုတ္မဟတ္ ထင္ေပမယ့္ ေတြ႔ႀကံဳခဲ့ရသည့္ အေျခအေနမ်ားႏွင့္ အမ်ားက ကိုယ့္ကို အမ်ဳိးမ်ဳိး အပုတ္ခ်ခံခဲ့ရေၾကာင္းကို မကြယ္၀ွက္ေခ်။ သို႔ေသာ္ က်မ ေနာက္ကြယ္ရာမွာ က်မကို သနားလွခ်ည္ရဲ့လို႔ ေျပာဆိုၾကၿပီး က်မရဲ့ အရပ္ထဲက အပုတ္ခ်ခဲ့ရျခင္း အေၾကာင္းကိုပင္ အမွန္တရားလို႔ သတ္မွတ္သလို ျဖစ္ခဲ့ရတာ အမွန္ပင္ ၾကင္နာမႈလား၊ ထိုအခါ က်မ၏ ဇာတ္ေၾကာင္းသည္ အမွန္တကယ္ လြမ္းေမာဖြယ္ မဟုတ္ပါပဲႏွင့္ လြန္စြာ နားေထာင္ေကာင္းသည့္ အလြမ္း ၀တၳဳကေလးမ်ား ျဖစ္သြားေလသည္။ တခါတရံ က်မကိုယ္တိုင္ပင္ မသိသည့္ က်မ၏ ဘ၀အေၾကာင္းကေလးမ်ားမွာ လြန္စြာပင္ သနားစရာေကာင္းေသာေၾကာင့္ က်မပင္ ဘုမသိ ဘမသိ လြမ္းမိတတ္သည္၊ အခု ျပန္ေတြးပါက အခုပင္ လြမ္းေလာက္ေလသည္။
(၄)
အဖိုး တခါ ေျပာဖူးသလို နင္ဟာ ဘယ္ေတာ့မွ သူမ်ားေတြ ေတြးသလို တည့္တည့္ မေတြးတတ္ဘူးလား။ နင့္ကို အရမ္း သနားတာပဲဟု ေျပာသူမ်ားကို အေတာ္ပင္ စိတ္ဆိုးေလသည္။ မိန္းကေလး တစ္ေယာက္ မာနျဖင့္ ကိုယ့္တာ၀န္ ကိုယ္ထမ္းေနတာကို သနားစရာလို႔ ျမင္ၾကရင္ ေလာကႀကီးမွာ သနားစရာ ကိစၥမ်ား အေတာ္ပင္ ေပါမ်ားေပမည္။ သနားတာကို မက္ေမာတြယ္တာ တတ္သူမ်ား အားငယ္တတ္လာၿပီး အရည္အေသြးပါ က်ဆင္းတတ္တာ ပို၍ ျမင္လာမိသည္။ သနားသည့္ ကိစၥမပါပဲႏွင့္ လူမႈေရး ကိစၥတစ္ခု ေဆာင္ရြက္သလို တကယ္လိုအပ္ေသာ အကူအညီေပးသူမ်ားကို အမွန္ပင္ ေက်းဇူးတင္ပါသည္။
ဤသို႔ျဖင့္ပင္ က်မ၏ အသိုက္အ၀န္းသစ္သည္ ေခတ္သစ္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းျဖစ္ေအာင္ လုပ္ေနၾကသူမ်ား ျဖစ္ေသာ္လည္း မလိုသည့္ ဓေလ့ထံုးစံအခ်ဳိ႕ကို ဖက္တြယ္ဆဲ ျဖစ္သည္ကို က်မ စိတ္ရႈပ္စြာ သိလိုက္ရသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ဤအသိုက္အ၀န္းသည္ ေပ်ာ္ရႊင္ဖြယ္၊ စိတ္ညစ္ဖြယ္၊ အားတက္ဖြယ္ျဖင့္ ေရာေထြးေနေတာ့သည္။ ထုိအသိုက္အ၀န္းေၾကာင့္ပင္ က်မအတြက္ အတုိင္းအတာ တခုအထိ ပိုမို ရင့္က်က္လာေစခဲ့သည္။ မိမိေမွ်ာ္လင့္သည့္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းသစ္ တစ္ခု တေန႔ မိမိႏွင့္ ဆႏၵတူညီသူမ်ား စုေပါင္း ႀကိဳးစားရင္းျဖင့္ တေန႔ အေကာင္အထည္ ေပၚလာမည္ဟု ယံုၾကည္မိေလသည္။
(၅)
တခါတရံမွာေတာ့ ျမန္မာ့ဓေလ့ထံုးစံမ်ားႏွင့္ က်မ အသိုက္အ၀န္းသည္ က်မ၏ ဂုဏ္သိကၡာႏွင့္ ဘ၀ကို အကာအကြယ္ ေပးတတ္ျပန္ေလသည္။ ရည္ရြယ္ခ်က္ ႀကီးမားေသာ။ စြန္႔လႊတ္တတ္ၾကေသာ ေတာ္ထဲေတာင္ထဲတြင္ ဆယ္စုႏွစ္ တစ္ခုေက်ာ္ ဒုကၡေတြႏွင့္ နပန္းလံုးေနၾကရေသာ က်မ၏ အသိုက္အ၀န္းသည္ က်မတုိ႔၏ ဓေလ့ထံုးစံမ်ားေၾကာင့္ အေတာ္ပင္ ႏွစ္လိုဖြယ္ ျဖစ္ေနျပန္သည္။ မည္မွ်ပင္ ဒုကၡေတြႏွင့္ ရင္ဆုိင္ေနရသည့္ အခ်ိန္အခါမဆို၊ အမ်ဳိးသမီးမ်ားအတြက္ သတ္မွတ္ေပးထားေသာ စည္းျခားခြင့္၊ လြတ္လပ္ခြင့္၊ ျဖစ္ႏုိင္သည္အထိ သက္ေတာင့္သက္သာ ရွိေနခြင့္မ်ား က်မအပါအ၀င္ အမ်ဳိးသမီးမ်ားတြက္ တန္ဖိုးမျဖတ္ႏုိင္သည့္ အေရးထားခံရမႈမ်ားပင္ ျဖစ္သည္။
က်မတို႔၏ ျမန္မာ့ဓေလ့ ထံုးစံအခ်ဳိ႕သည္ အမ်ဳိးသမီးမ်ားကို အေတာ္ပင္ ဦးစားေပးသည္မွာ၊ ခ်စ္စရာအေတာ္ပင္ ေကာင္းေပသည္။ သို႔ေသာ္ အခ်ဳိ႕ေသာ ကိစၥမ်ားအတြက္မူ ဓေလ့ထံုးစံတုိ႔သည္ က်မအတြက္ အေတာ္ပင္ ကသိကေအာင့္ ႏုိင္လွသည္။ က်မ၏ အသိုင္းအ၀န္းသည္ ရပ္ထဲရြာထဲက သာမန္ အရပ္သားေတြလိုပင္ အရြယ္ေရာက္ၿပီးသူ မိန္းမမ်ားကို အိမ္ေထာင္ခ်ေပးလိုေသာ ဆႏၵ ရွိၾကသည္။ က်မအေနျဖင့္ အသက္ (၂၅)ႏွစ္ ေက်ာ္လို႔ (၃၀)ၾကား ေရာက္ေနေသာ္လည္း အိမ္ေထာင္မႈ တစ္ခုကို တာ၀န္တစ္ခု အေနျဖင့္ လုပ္စရာဟု မျမင္ေပ။ အေဖကိုယ္တုိင္ ေျပာလွ်င္ေသာ္မွ ေခါင္းမာမည့္သူ ျဖစ္ေပသည္။
ဘ၀ကို သက္ေတာင့္သက္သာ ေလွ်ာက္ႏုိင္မႈ၊ အဆင္ေျပစြာ ေနထုိင္မႈတုိ႔ႏွင့္ အိမ္ေထာင္ျပဳမႈသည္၊ မည္သို႔မွ် မသက္ဆိုင္ဟု ခံယူထားေသာ က်မအတြက္မူ အေတာ္ပင္ ဂြက်ေသာ ေစတနာမ်ားပင္ ျဖစ္ေလသည္။ က်မေဘးရွိ မိန္းကေလး အေတာ္မ်ားမ်ားကမူ ျမန္မာ့ယဥ္ေက်းမႈႏွင့္ အညီ သို႔မဟုတ္ ညီေအာင္ညွိ၍ ေနထိုင္ တတ္သူမ်ား ျဖစ္ၾကေလသည္။
က်မက ဤသို႔ေသာ မိန္းမ မဟုတ္သည္ကိုမူ ၀န္ခံရေပမည္။ ေျပာလိုေသာ္လည္း မေျပာပဲ၊ ေျပာျပန္ရင္လည္း ႏႈတ္ခ်ဳိခ်ဳိႏွင့္ အမ်ား လက္ခံခ်င္ေအာင္ မေျပာတတ္သည္က က်မ၏ ေမြးရာပါ အက်င့္ပင္ ျဖစ္ေလသည္။ လိုအပ္သည္လို႔လည္း တခါမွ် မထင္မိေပ။ မိမိကို ၾကက္ေခါင္းဆိပ္မခံ တဇြတ္ထိုးသမားဟု သတ္မွတ္ခံရမွန္း သိေပမယ့္ အမ်ား လက္ခံေအာင္ ဗီဇကို တခါမွ်ပင္ မျပင္မိခဲ့ေခ်။ ဤသို႔ျဖင့္ က်မသည္၊ ေခါင္းေၾကာမာေသာ၊ အမ်ဳိးသားမ်ားႏွင့္ အဖြဲ႔က်ေသာ၊ အမ်ဳိးသမီး မိတ္ေဆြနည္းေသာသူ တျဖည္းျဖည္း ျဖစ္လာခဲ့ရသည္။
(၆)
က်မကို ခ်စ္ေရးဆိုသူမ်ား မရွိမဟုတ္၊ ရွိခဲ့ပါသည္။ က်မကေတာ့ မူလည္းမေန၊ တခါတည္းပင္ ျပတ္သားစြာ စာရင္း ရွင္းတတ္သူတည္း။ က်မ ျပန္လည္ မတံု႔ျပန္ႏိုင္ေၾကာင္း တည္ၿငိမ္စြာပင္ ေျပာခဲ့သည္ပင္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ထုိထိုေသာ အမ်ဳိးသားမ်ားႏွင့္ အခင္မင္မပ်က္ မူမပ်က္ ဆက္ဆံႏုိင္ခဲ့သည္။ ဤသည္ကပင္ က်မကို မိန္းမအခ်င္းခ်င္းပင္ နားမလည္ႏုိင္ ျဖစ္ေစျပန္သည္။ ခ်စ္စကားေျပာသူမ်ားႏွင့္ ဆက္လက္သူငယ္ခ်င္း မျဖစ္ရဘူးလား။ ထုိထိုေသာ သူမ်ားႏွင့္ ခပ္ခြာခြာမေနပဲ ပံုမွန္ဆက္ဆံသည္ကို ႀကိဳးရွည္ရွည္ႏွင့္ လွန္ထားသည္ဟု ျမင္ရသည့္ ထံုးစံက ထိုထိုေသာ အမ်ဳိးသားမ်ားအား အားနာစရာပင္ ျဖစ္သည္ဟု က်မ မေယာင္ရာ ဆီလူးသူမ်ဳိး ျဖစ္သည္။ က်မအတြက္ေတာ့ ရိုးေနၿပီမို႔ အေတာ္ပင္ အက်င့္သား ရေနေပၿပီ။
ထိုထိုေသာ ခ်စ္ေရးဆိုသည့္ လူမ်ဳိးမ်ားထဲမွ က်မ စိတ္အပ်က္ဆံုး လူေတြရွိပါသည္။ ထုိသူမ်ားကေတာ့ က်မကို သနားသလိုလို၊ ကူညီခ်င္သလိုလို ေျပာလာသူမ်ားပင္။ ထုိသို႔ေသာ သူေတြ ၾကားထဲမွ သူနဲ႔ ပတ္သက္ခဲ့ရသည္။ မည္သည့္ အခ်ိန္အခါကဟု က်မတိက်စြာ မေျပာႏုိင္ေသာ္လည္း သူႏွင့္က်မ အခ်ိန္ ေစာေစာကပင္ တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦး အကဲခတ္မိၾကသည္ ထင္သည္။ က်မ ေတြးၾကည့္မိသည့္အခါ သူသည္ တခါမွ်ပင္ က်မအား ခ်ီးမြမ္းေျပာဆိုဖူးသည္ မရွိခဲ့ေခ်။
က်မအား စြဲလမ္းစြာ စိုက္ၾကည့္ျခင္း၊ က်မရွိရာ ေနရာသို႔ အေၾကာင္းမရွိ အေၾကာင္းရွာ၍ အခါအားေလ်ာ္စြာ ေလးေတာင္မွ ေရာက္လာျခင္း မရွိခဲ့ေခ်။ မလိုအပ္ပါပဲ ၀ိုင္း၀န္းကူညီျခင္းလည္း မရွိခဲ့ဖူးေခ်။ မိမိကို ေျပာခဲ့ေသာ စကားမ်ားသည္လည္း က်မ၏ အေကာင္းမ်ားထက္ အဆိုးမ်ားကိုသာ ပံုေဖာ္ေျပာတတ္သူဟုပင္ စြပ္စြဲရႏုိင္၏။ ဤသို႔ေသာ သူက ခ်စ္ခြင့္ပန္ေသာ အခါတြင္မူ က်မ ေခါင္းညိတ္မိေလသည္။ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ သူသည္ သူ႔ကိုယ္သူ ကယ္တင္ရွင္ တစ္ေယာက္ဟု မျမင္တတ္သူ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ေလမည္။ ထုိအခါမွပင္ က်မ သူ႔ကုိ တကယ္ ေလ့လာျဖစ္ခဲ့ေလသည္။
(၇)
သူႏွင့္ လက္ထပ္ၿပီး ေနာင္ႏွစ္ အနည္းငယ္ ၾကာေသာအခါတြင္ က်မ ေျပာစရာရွိလာဦးမည္ ျဖစ္သည္။ အဲဒီအေၾကာင္းက က်မ၏ ေခါင္းေပၚတြင္ က်မ၏ အခ်စ္ႏွင့္ ဗီဇတုိ႔ ခ်စ္ခင္စြာ ရန္ျဖစ္ေနျခင္း အေၾကာင္းမ်ားပဲ ျဖစ္ေပလိမ့္မည္။ ဓေလ့ထံုးစံ အခ်ဳိ႕တို႔မွာ က်မကို အကာအကြယ္ ေပးသည့္ နည္းတူ တၿပိဳင္နက္တည္းမွာပင္ က်မကို စိတ္အေႏွာက္အယွက္မ်ား ျဖစ္ေစေလသည္။
ဓေလ့ထံုးစံမ်ားသည္ က်မကို တခါတရံ လြန္စြာ စိတ္အေႏွာက္အယွက္ ေပးၿပီး တခ်ိန္ထဲမွာပဲ က်မဘ၀ကို လံုၿခံဳစြာ ေထြးပိုက္ေလသည္။
(၂)
ဤအသိုက္ အ၀န္းထဲသို႔ ဘ၀တစ္ခုလံုး ျမွဳပ္ႏွံေတာ့မယ္လို႔ ေသေသခ်ာခ်ာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ မက်မီပင္ က်မ၀င္ေရာက္ၿပီး ျဖစ္ေနေလသည္။ က်မ အခက္အခဲဆံုး ေက်ာ္ျဖတ္ခဲ့ရသည္ကေတာ့ ေဖေဖရဲ့ "သမီး စိတ္တုိင္းက် ဆံုးျဖတ္ၿပီးရင္ေတာ့ သမီးသေဘာပါပဲ၊ ဒါေပမဲ့ မိသားစု တစ္ခုလံုးအတြက္ သမီးၾကည့္ေစခ်င္တယ္။ ေဆြမ်ဳိးအသိုင္းအ၀ိုင္း မရွိေတာ့ဘူးလို႔ဘဲ သေဘာထားပါ၊ သမီးျဖစ္ခ်င္တဲ့ ဆႏၵ ၿပီးေျမာက္မွ ျပန္လာခဲ့ပါ" ဆိုသည့္ စကားပင္ ျဖစ္ေလသည္။ ပတ္၀န္းက်င္ တစ္ခုလံုးက မာေက်ာေက်ာ ဂၽြတ္ဆပ္ဆပ္လို႔ သတ္မွတ္ခံရတဲ့ က်မ အခုလည္း သူတို႔ စကားကို သူတို႔ အတည္ျပဳႏုိင္ေစခဲ့ပါသည္။
ေဖေဖ ေမွ်ာ္လင့္ၿပီး ဆံုးမစကားထဲက ေရွ႕ေတြ႔ရမယ့္ အခက္အခဲ၊ က်မ ေမွ်ာ္လင့္ထားခဲ့ေသာ အခက္အခဲဆိုတာ ေတာ္ေတာ္ပင္ လြဲခဲ့ပါသည္။ ေမွ်ာ္လင့္ထားသည့္ အခက္အခဲထက္ မေမွ်ာ္မွန္းခဲ့သည့္ အခက္အခဲေတြသာ ျဖတ္ေက်ာ္လာရတဲ့ က်မအတြက္၊ ဒီအခက္အခဲေတြကပဲ က်မအတြက္ တည္ေဆာက္မႈေတြ ျဖစ္ရသလို၊ က်မဘ၀အတြက္လည္း မပ်က္ႏုိင္တဲ့ အင္အားမ်ားသာ ျဖစ္ခဲ့ေလသည္။
အေျခခံ လူ႔အခြင့္အေရး၊ လူမ်ဳိးစု အခြင့္အေရး၊ အမ်ဳိးသမီး အခြင့္အေရး၊ ကေလးအခြင့္အေရး စသည့္ စကားလံုးမ်ားကို ႏွစ္သက္ လိုလားစြာ ရြတ္ဆိုေနၾကသည့္ အသိုင္းအ၀ိုင္းမွာ အေနၾကာသလိုပင္ ကိုယ္ကပင္ လြတ္လပ္မႈကို ျမတ္ႏုိးတတ္သည့္ စိတ္အေျခခံျဖင့္ ရင္ထဲအထိပင္ စူး၀င္ေနမိသည့္ အခ်ိန္မွာပင္ ထိတ္လန္႔ဖြယ္ရာ က်မ ယံုၾကည္သည့္ အခြင့္အေရး (ဆိုၾကပါစို႔ အမ်ဳိးသမီးအခြင့္အေရး) ဟာ အေတာ္ ေ၀းကြာေနေသးေၾကာင္း ေတြ႔လိုက္သည္။ က်မ နားမလည္သည္မွာ လူ၏ အဓိပၸါယ္ ဆိုသည္မွာ အမ်ဳိးသားမ်ား အတြက္သာ သီးသန္႔ ေရးထားၾကသည္လား။ လိင္အရ အားလံုးႏွင့္ သက္ဆိုင္သည္ဟု ဆိုပါလွ်င္ အမ်ဳိးသမီး အခြင့္အေရး အတြက္ေတာင္ သီးသန္႔ ေတာင္းဆိုစရာ လိုမည္မထင္ေပ။ သို႔ေပမယ့္ လူ႔အခြင့္အေရးကို က်ယ္က်ယ္ေလာင္ေလာင္ ေတာင္းဆိုေနသည့္ ပတ္၀န္းက်င္မွာပင္ က်မတို႔အတြက္ လုပ္ေဆာင္စရာေတြ အေတာ္ မ်ားေနေသးေၾကာင္း ေတြ႔လိုက္သည္။ (က်မတို႔မွာ အားႏြဲ႕သူေတြ အေနနဲ႔ အလိုလိုက္ခံေနရရံုနဲ႔ အခြင့္အေရး ရၿပီလို႔ ဆိုႏုိင္ပါသလား။ ဒီအတြက္ပင္ က်မ စိတ္ဓါတ္က်ဆင္းမတတ္ ျဖစ္ခဲ့ရဖူးပါသည္။)
(၃)
က်မသည္ လြယ္လြယ္ႏွင့္ အေလွ်ာ့ေပးတတ္သူေတာ့ မဟုတ္ေပ။ အမွားဟု မိမိကိုယ္တုိင္ မခံယူေသးသမွ် ေနာင္တလည္း ရမည့္သူ ဘယ္ေတာ့မွ ျဖစ္မွာ မဟုတ္တာ ေသခ်ာပါသည္။ လူ႔အခြင့္အေရးဟု က်ယ္က်ယ္ေလာင္ေလာင္ ဟစ္ေၾကြးေနၾကတဲ့ ဒီအသိုင္းအ၀ိုင္းထဲမွာပင္၊ က်မ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္ခံရသည္ဟု အႀကိမ္ႀကိမ္ ခံစားေနရဖူးသည္။ ပါးစပ္ဟရင္ အသံထြက္သည္ဆိုတဲ့ ေလာကအသိုင္းအ၀ိုင္း ၾကားမွာ ပါးစပ္ေတြေၾကာင့္ အလူးအလဲ ခံစားခဲ့ဖူးပါသည္။ က်မက ေျပာခဲ့ဖူးသလိုပါပဲ၊ ကိုယ္မွန္တယ္ ထင္ရာ ကိုယ္လုပ္ေနေတာ့ က်မရဲ့ အေျခအေနေတြက ဓေလ့ထံုးစံေတြရဲ့ အလယ္မွာ ေျပာစရာေတြ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။
ငယ္ရြယ္သူ မိန္းမပ်ဳိအေနနဲ႔ ညဥ့္နက္ သန္းေခါင္ အခ်ိန္ေတြ သံုးၿပီး အလုပ္ေတြ လုပ္ခဲ့ရတာ၊ ေဆြးေႏြးခဲ့ရတာ၊ အားလံုး မိန္းမ ေယာက္်ားမေရြး အတူအိပ္ခဲ့ရတာ၊ ေပါင္းစပ္ၿပီး၊ မေကာင္းတဲ့ အျဖစ္လို႔ အေျပာခံခဲ့ရတာ၊ အေခ်ာင္ရႏိုင္တဲ့ မိန္းကေလးလို႔ စြပ္စြဲခံရတာဟာ မိမိ ဂရုမစိုက္၊ ေျဖရွင္းစရာ ကိစၥလို႔ မထင္ေပမယ့္ ဓေလ့ထံုးစံေတြ ကိစၥေၾကာင့္လို႔ဘဲ မိန္းမအခ်င္းခ်င္းက တီးတိုး တီးတိုး သဖန္းပိုး အလုပ္ခံရတာ အံ့ၾသခဲ့ရတာပဲ၊ မိန္းမတစ္ေယာက္ အဖ်က္ဆီး ခံရသည္ျဖစ္ေစ၊ ဖ်ားေယာင္း သိမ္းသြင္း ခံရသည္ ျဖစ္ေစ၊ အပ်ဳိစင္ဘ၀ မရွိေတာ့တာနဲ႔ လူ႔အသိုင္းအ၀ိုင္းၾကားမွာ သိကၡာရွိစြာ ေနထုိင္ႏုိင္ခြင့္ မရွိေတာ့ဘူးလား။ မိန္းမတစ္ေယာက္အတြက္ ေန၀င္သြားၿပီလား၊ သူ႔ရဲ့ တန္ဖိုး လုပ္အားေရာ ကုန္သြားၿပီလား၊ လူမႈ အသိုင္းအ၀ိုင္းမွာေရာ၊ ဦးေဆာင္ဦးရြက္ တာ၀န္ေတြ မယူႏုိင္ေတာ့ၿပီလား။
က်မသည္ ဒီေမးခြန္းေတြ မ်ားစြာကို အျငင္း၀ါက်ႏွင့္ပင္ အာသာ ေျဖမိတတ္ေလသည္။ တခါတရံ လူအမ်ား၏ ၾကင္နာသနားမႈကလည္း၊ လြန္စြာပင္ ရယ္စရာ ျဖစ္ေနတတ္ပါသည္။ မိမိ ေနထိုင္ လုပ္ကိုင္ပံုႏွင့္ ပတ္သက္၍ သန္႔ရွင္းေသာ စိတ္နဲ႔ပင္ အမ်ားက မဟုတ္မဟတ္ ထင္ေပမယ့္ ေတြ႔ႀကံဳခဲ့ရသည့္ အေျခအေနမ်ားႏွင့္ အမ်ားက ကိုယ့္ကို အမ်ဳိးမ်ဳိး အပုတ္ခ်ခံခဲ့ရေၾကာင္းကို မကြယ္၀ွက္ေခ်။ သို႔ေသာ္ က်မ ေနာက္ကြယ္ရာမွာ က်မကို သနားလွခ်ည္ရဲ့လို႔ ေျပာဆိုၾကၿပီး က်မရဲ့ အရပ္ထဲက အပုတ္ခ်ခဲ့ရျခင္း အေၾကာင္းကိုပင္ အမွန္တရားလို႔ သတ္မွတ္သလို ျဖစ္ခဲ့ရတာ အမွန္ပင္ ၾကင္နာမႈလား၊ ထိုအခါ က်မ၏ ဇာတ္ေၾကာင္းသည္ အမွန္တကယ္ လြမ္းေမာဖြယ္ မဟုတ္ပါပဲႏွင့္ လြန္စြာ နားေထာင္ေကာင္းသည့္ အလြမ္း ၀တၳဳကေလးမ်ား ျဖစ္သြားေလသည္။ တခါတရံ က်မကိုယ္တိုင္ပင္ မသိသည့္ က်မ၏ ဘ၀အေၾကာင္းကေလးမ်ားမွာ လြန္စြာပင္ သနားစရာေကာင္းေသာေၾကာင့္ က်မပင္ ဘုမသိ ဘမသိ လြမ္းမိတတ္သည္၊ အခု ျပန္ေတြးပါက အခုပင္ လြမ္းေလာက္ေလသည္။
(၄)
အဖိုး တခါ ေျပာဖူးသလို နင္ဟာ ဘယ္ေတာ့မွ သူမ်ားေတြ ေတြးသလို တည့္တည့္ မေတြးတတ္ဘူးလား။ နင့္ကို အရမ္း သနားတာပဲဟု ေျပာသူမ်ားကို အေတာ္ပင္ စိတ္ဆိုးေလသည္။ မိန္းကေလး တစ္ေယာက္ မာနျဖင့္ ကိုယ့္တာ၀န္ ကိုယ္ထမ္းေနတာကို သနားစရာလို႔ ျမင္ၾကရင္ ေလာကႀကီးမွာ သနားစရာ ကိစၥမ်ား အေတာ္ပင္ ေပါမ်ားေပမည္။ သနားတာကို မက္ေမာတြယ္တာ တတ္သူမ်ား အားငယ္တတ္လာၿပီး အရည္အေသြးပါ က်ဆင္းတတ္တာ ပို၍ ျမင္လာမိသည္။ သနားသည့္ ကိစၥမပါပဲႏွင့္ လူမႈေရး ကိစၥတစ္ခု ေဆာင္ရြက္သလို တကယ္လိုအပ္ေသာ အကူအညီေပးသူမ်ားကို အမွန္ပင္ ေက်းဇူးတင္ပါသည္။
ဤသို႔ျဖင့္ပင္ က်မ၏ အသိုက္အ၀န္းသစ္သည္ ေခတ္သစ္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းျဖစ္ေအာင္ လုပ္ေနၾကသူမ်ား ျဖစ္ေသာ္လည္း မလိုသည့္ ဓေလ့ထံုးစံအခ်ဳိ႕ကို ဖက္တြယ္ဆဲ ျဖစ္သည္ကို က်မ စိတ္ရႈပ္စြာ သိလိုက္ရသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ဤအသိုက္အ၀န္းသည္ ေပ်ာ္ရႊင္ဖြယ္၊ စိတ္ညစ္ဖြယ္၊ အားတက္ဖြယ္ျဖင့္ ေရာေထြးေနေတာ့သည္။ ထုိအသိုက္အ၀န္းေၾကာင့္ပင္ က်မအတြက္ အတုိင္းအတာ တခုအထိ ပိုမို ရင့္က်က္လာေစခဲ့သည္။ မိမိေမွ်ာ္လင့္သည့္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းသစ္ တစ္ခု တေန႔ မိမိႏွင့္ ဆႏၵတူညီသူမ်ား စုေပါင္း ႀကိဳးစားရင္းျဖင့္ တေန႔ အေကာင္အထည္ ေပၚလာမည္ဟု ယံုၾကည္မိေလသည္။
(၅)
တခါတရံမွာေတာ့ ျမန္မာ့ဓေလ့ထံုးစံမ်ားႏွင့္ က်မ အသိုက္အ၀န္းသည္ က်မ၏ ဂုဏ္သိကၡာႏွင့္ ဘ၀ကို အကာအကြယ္ ေပးတတ္ျပန္ေလသည္။ ရည္ရြယ္ခ်က္ ႀကီးမားေသာ။ စြန္႔လႊတ္တတ္ၾကေသာ ေတာ္ထဲေတာင္ထဲတြင္ ဆယ္စုႏွစ္ တစ္ခုေက်ာ္ ဒုကၡေတြႏွင့္ နပန္းလံုးေနၾကရေသာ က်မ၏ အသိုက္အ၀န္းသည္ က်မတုိ႔၏ ဓေလ့ထံုးစံမ်ားေၾကာင့္ အေတာ္ပင္ ႏွစ္လိုဖြယ္ ျဖစ္ေနျပန္သည္။ မည္မွ်ပင္ ဒုကၡေတြႏွင့္ ရင္ဆုိင္ေနရသည့္ အခ်ိန္အခါမဆို၊ အမ်ဳိးသမီးမ်ားအတြက္ သတ္မွတ္ေပးထားေသာ စည္းျခားခြင့္၊ လြတ္လပ္ခြင့္၊ ျဖစ္ႏုိင္သည္အထိ သက္ေတာင့္သက္သာ ရွိေနခြင့္မ်ား က်မအပါအ၀င္ အမ်ဳိးသမီးမ်ားတြက္ တန္ဖိုးမျဖတ္ႏုိင္သည့္ အေရးထားခံရမႈမ်ားပင္ ျဖစ္သည္။
က်မတို႔၏ ျမန္မာ့ဓေလ့ ထံုးစံအခ်ဳိ႕သည္ အမ်ဳိးသမီးမ်ားကို အေတာ္ပင္ ဦးစားေပးသည္မွာ၊ ခ်စ္စရာအေတာ္ပင္ ေကာင္းေပသည္။ သို႔ေသာ္ အခ်ဳိ႕ေသာ ကိစၥမ်ားအတြက္မူ ဓေလ့ထံုးစံတုိ႔သည္ က်မအတြက္ အေတာ္ပင္ ကသိကေအာင့္ ႏုိင္လွသည္။ က်မ၏ အသိုင္းအ၀န္းသည္ ရပ္ထဲရြာထဲက သာမန္ အရပ္သားေတြလိုပင္ အရြယ္ေရာက္ၿပီးသူ မိန္းမမ်ားကို အိမ္ေထာင္ခ်ေပးလိုေသာ ဆႏၵ ရွိၾကသည္။ က်မအေနျဖင့္ အသက္ (၂၅)ႏွစ္ ေက်ာ္လို႔ (၃၀)ၾကား ေရာက္ေနေသာ္လည္း အိမ္ေထာင္မႈ တစ္ခုကို တာ၀န္တစ္ခု အေနျဖင့္ လုပ္စရာဟု မျမင္ေပ။ အေဖကိုယ္တုိင္ ေျပာလွ်င္ေသာ္မွ ေခါင္းမာမည့္သူ ျဖစ္ေပသည္။
ဘ၀ကို သက္ေတာင့္သက္သာ ေလွ်ာက္ႏုိင္မႈ၊ အဆင္ေျပစြာ ေနထုိင္မႈတုိ႔ႏွင့္ အိမ္ေထာင္ျပဳမႈသည္၊ မည္သို႔မွ် မသက္ဆိုင္ဟု ခံယူထားေသာ က်မအတြက္မူ အေတာ္ပင္ ဂြက်ေသာ ေစတနာမ်ားပင္ ျဖစ္ေလသည္။ က်မေဘးရွိ မိန္းကေလး အေတာ္မ်ားမ်ားကမူ ျမန္မာ့ယဥ္ေက်းမႈႏွင့္ အညီ သို႔မဟုတ္ ညီေအာင္ညွိ၍ ေနထိုင္ တတ္သူမ်ား ျဖစ္ၾကေလသည္။
က်မက ဤသို႔ေသာ မိန္းမ မဟုတ္သည္ကိုမူ ၀န္ခံရေပမည္။ ေျပာလိုေသာ္လည္း မေျပာပဲ၊ ေျပာျပန္ရင္လည္း ႏႈတ္ခ်ဳိခ်ဳိႏွင့္ အမ်ား လက္ခံခ်င္ေအာင္ မေျပာတတ္သည္က က်မ၏ ေမြးရာပါ အက်င့္ပင္ ျဖစ္ေလသည္။ လိုအပ္သည္လို႔လည္း တခါမွ် မထင္မိေပ။ မိမိကို ၾကက္ေခါင္းဆိပ္မခံ တဇြတ္ထိုးသမားဟု သတ္မွတ္ခံရမွန္း သိေပမယ့္ အမ်ား လက္ခံေအာင္ ဗီဇကို တခါမွ်ပင္ မျပင္မိခဲ့ေခ်။ ဤသို႔ျဖင့္ က်မသည္၊ ေခါင္းေၾကာမာေသာ၊ အမ်ဳိးသားမ်ားႏွင့္ အဖြဲ႔က်ေသာ၊ အမ်ဳိးသမီး မိတ္ေဆြနည္းေသာသူ တျဖည္းျဖည္း ျဖစ္လာခဲ့ရသည္။
(၆)
က်မကို ခ်စ္ေရးဆိုသူမ်ား မရွိမဟုတ္၊ ရွိခဲ့ပါသည္။ က်မကေတာ့ မူလည္းမေန၊ တခါတည္းပင္ ျပတ္သားစြာ စာရင္း ရွင္းတတ္သူတည္း။ က်မ ျပန္လည္ မတံု႔ျပန္ႏိုင္ေၾကာင္း တည္ၿငိမ္စြာပင္ ေျပာခဲ့သည္ပင္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ထုိထိုေသာ အမ်ဳိးသားမ်ားႏွင့္ အခင္မင္မပ်က္ မူမပ်က္ ဆက္ဆံႏုိင္ခဲ့သည္။ ဤသည္ကပင္ က်မကို မိန္းမအခ်င္းခ်င္းပင္ နားမလည္ႏုိင္ ျဖစ္ေစျပန္သည္။ ခ်စ္စကားေျပာသူမ်ားႏွင့္ ဆက္လက္သူငယ္ခ်င္း မျဖစ္ရဘူးလား။ ထုိထိုေသာ သူမ်ားႏွင့္ ခပ္ခြာခြာမေနပဲ ပံုမွန္ဆက္ဆံသည္ကို ႀကိဳးရွည္ရွည္ႏွင့္ လွန္ထားသည္ဟု ျမင္ရသည့္ ထံုးစံက ထိုထိုေသာ အမ်ဳိးသားမ်ားအား အားနာစရာပင္ ျဖစ္သည္ဟု က်မ မေယာင္ရာ ဆီလူးသူမ်ဳိး ျဖစ္သည္။ က်မအတြက္ေတာ့ ရိုးေနၿပီမို႔ အေတာ္ပင္ အက်င့္သား ရေနေပၿပီ။
ထိုထိုေသာ ခ်စ္ေရးဆိုသည့္ လူမ်ဳိးမ်ားထဲမွ က်မ စိတ္အပ်က္ဆံုး လူေတြရွိပါသည္။ ထုိသူမ်ားကေတာ့ က်မကို သနားသလိုလို၊ ကူညီခ်င္သလိုလို ေျပာလာသူမ်ားပင္။ ထုိသို႔ေသာ သူေတြ ၾကားထဲမွ သူနဲ႔ ပတ္သက္ခဲ့ရသည္။ မည္သည့္ အခ်ိန္အခါကဟု က်မတိက်စြာ မေျပာႏုိင္ေသာ္လည္း သူႏွင့္က်မ အခ်ိန္ ေစာေစာကပင္ တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦး အကဲခတ္မိၾကသည္ ထင္သည္။ က်မ ေတြးၾကည့္မိသည့္အခါ သူသည္ တခါမွ်ပင္ က်မအား ခ်ီးမြမ္းေျပာဆိုဖူးသည္ မရွိခဲ့ေခ်။
က်မအား စြဲလမ္းစြာ စိုက္ၾကည့္ျခင္း၊ က်မရွိရာ ေနရာသို႔ အေၾကာင္းမရွိ အေၾကာင္းရွာ၍ အခါအားေလ်ာ္စြာ ေလးေတာင္မွ ေရာက္လာျခင္း မရွိခဲ့ေခ်။ မလိုအပ္ပါပဲ ၀ိုင္း၀န္းကူညီျခင္းလည္း မရွိခဲ့ဖူးေခ်။ မိမိကို ေျပာခဲ့ေသာ စကားမ်ားသည္လည္း က်မ၏ အေကာင္းမ်ားထက္ အဆိုးမ်ားကိုသာ ပံုေဖာ္ေျပာတတ္သူဟုပင္ စြပ္စြဲရႏုိင္၏။ ဤသို႔ေသာ သူက ခ်စ္ခြင့္ပန္ေသာ အခါတြင္မူ က်မ ေခါင္းညိတ္မိေလသည္။ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ သူသည္ သူ႔ကိုယ္သူ ကယ္တင္ရွင္ တစ္ေယာက္ဟု မျမင္တတ္သူ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ေလမည္။ ထုိအခါမွပင္ က်မ သူ႔ကုိ တကယ္ ေလ့လာျဖစ္ခဲ့ေလသည္။
(၇)
သူႏွင့္ လက္ထပ္ၿပီး ေနာင္ႏွစ္ အနည္းငယ္ ၾကာေသာအခါတြင္ က်မ ေျပာစရာရွိလာဦးမည္ ျဖစ္သည္။ အဲဒီအေၾကာင္းက က်မ၏ ေခါင္းေပၚတြင္ က်မ၏ အခ်စ္ႏွင့္ ဗီဇတုိ႔ ခ်စ္ခင္စြာ ရန္ျဖစ္ေနျခင္း အေၾကာင္းမ်ားပဲ ျဖစ္ေပလိမ့္မည္။ ဓေလ့ထံုးစံ အခ်ဳိ႕တို႔မွာ က်မကို အကာအကြယ္ ေပးသည့္ နည္းတူ တၿပိဳင္နက္တည္းမွာပင္ က်မကို စိတ္အေႏွာက္အယွက္မ်ား ျဖစ္ေစေလသည္။
ဆက္စပ္အေၾကာင္းအရာမ်ား
TERMS AND CONDITIONS
We (The Age & The Sydney Morning Herald) invite you to post comments in a number of areas of the website (comments areas). These include but are not limited to 'Your Say' and in the comments sections of blogs published on the website.
When using the comments areas, you agree to be bound by the following terms and conditions.
If you think that a comment that has been posted is offensive, unsuitable or has in some other way breached these terms and conditions, please email us at readerlink@smh.com.au with a link to the comment and your reasons for objecting to it. We'll consider whether there are grounds for editing or removing the comment and take appropriate action, but you won't necessarily be contacted as to our decision.
Our rights
1. We retain the right and discretion (but not the obligation) to edit, delete, reject or remove any comment which you post or seek to post in the comments areas.
2. You grant us a non-exclusive, royalty-free, perpetual, worldwide licence to reproduce and deal with any material you submit to us by all means whatsoever (including, without limitation, in print and electronic format).
3. We retain the right and discretion to terminate your access to the comments areas if we believe you are abusing the services in any way, or have breached these terms and conditions.
Your obligations
5. You will not post any material in the comments areas:
(a) which is not original work in which you own the copyright, or which in any way violates or infringes (or could reasonably be expected to violate or infringe) the copyright, registered trademark or intellectual property rights of another person;
(b) which is (or could reasonably be expected to be) obscene, offensive, pornographic, vulgar, profane, indecent or otherwise illegal;
We (The Age & The Sydney Morning Herald) invite you to post comments in a number of areas of the website (comments areas). These include but are not limited to 'Your Say' and in the comments sections of blogs published on the website.
When using the comments areas, you agree to be bound by the following terms and conditions.
If you think that a comment that has been posted is offensive, unsuitable or has in some other way breached these terms and conditions, please email us at readerlink@smh.com.au with a link to the comment and your reasons for objecting to it. We'll consider whether there are grounds for editing or removing the comment and take appropriate action, but you won't necessarily be contacted as to our decision.
Our rights
1. We retain the right and discretion (but not the obligation) to edit, delete, reject or remove any comment which you post or seek to post in the comments areas.
2. You grant us a non-exclusive, royalty-free, perpetual, worldwide licence to reproduce and deal with any material you submit to us by all means whatsoever (including, without limitation, in print and electronic format).
3. We retain the right and discretion to terminate your access to the comments areas if we believe you are abusing the services in any way, or have breached these terms and conditions.
Your obligations
5. You will not post any material in the comments areas:
(a) which is not original work in which you own the copyright, or which in any way violates or infringes (or could reasonably be expected to violate or infringe) the copyright, registered trademark or intellectual property rights of another person;
(b) which is (or could reasonably be expected to be) obscene, offensive, pornographic, vulgar, profane, indecent or otherwise illegal;